AN NINH QUỐC GIA TRÊN KHÔNG GIAN VŨ TRỤ

Hiện nay trên thế giới, các cường quốc có tiềm lực Khoa học Công nghệ đã và đang bắt đầu tranh giành ảnh hưởng, triển khai Quân sự hóa không gian Vũ trụ. Hai cường quốc Mỹ và Nga đã thành lập Bộ tư lệnh tác chiến Không gian. Các nước lớn khác chưa có tuyên bố cụ thể nhưng đều đã đầu tư nguồn lực đáng kể vào các Dự án Không gian Vũ trụ. Lãnh đạo Tổng Cục An Ninh giai đoạn 2009-2010 đã trăn trở rất nhiều về vấn đề này, các thế hệ Lãnh đạo của Tổng Cục An Ninh đã nhiều lần đặt vấn đề bàn đến việc lực lượng Công an cần nghiên cứu phương án có Vệ tinh riêng làm nhiệm vụ chuyên biệt đảm bảo An ninh quốc gia trên Không gian Vũ trụ. Tuy nhiên do nhiều yếu tố khách quan và chủ yếu là do Kinh phí đầu tư cho vệ tinh là rất lớn mà  vòng đời của vệ tinh lại ngắn chỉ hoạt động tốt khoảng trên 10 năm  nên những trở ngại này chưa thể vượt qua.

Trước sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (4.0) Công nghệ Không gian, Công nghiệp Hàng không Vũ trụ đã cực kỳ phát triển, các phương tiện bay đã có thể thay thế khá tốt, thậm chí tốt hơn việc lựa chọn Vệ tinh địa tĩnh, vệ tinh Quỹ đạo thấp ở một số ứng dụng tầm thấp. Trong khuôn khổ Bài Báo Khoa học Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam xin nêu lên một số thông tin gợi mở giúp các đơn vị Kỹ thuật nghiệp vụ, các Cục nghiệp vụ của Bộ Công An tham khảo, nghiên cứu để có thể bổ sung xây dựng Kế hoạch chiến lược đảm bảo An ninh Quốc gia trên không gian trong kỷ nguyên Công nghệ mới.

Thiếu tướng PGS. TS Phạm Ngọc Lãng, Chủ tịch Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam

Quỹ đạo vệ tinh Địa tĩnh và Vệ tinh Quỹ đạo thấp

Các vệ tinh định vị nằm trên xích đạo cách tâm trái đất 42.000 km bay cách mặt đất 36.000 km được gọi là Vệ tinh Địa tĩnh. Do đặc điểm bất kỳ tọa độ nào trên mặt phẳng xích đạo đều quay tròn xung quanh Trái Đất theo cùng một hướng với cùng một chu kỳ giống như sự quay của Trái Đất, đó là sự đặc biệt của Quỹ đạo Địa tĩnh nên các nước thường sử dụng các Vệ tinh cho mục đích cần sự ổn định đặc biệt cao và vùng phủ rộng. Việt Nam được ITU- Tổ chức Liên minh Viễn thông Quốc tế phân bổ 03 quỹ 131,8 độ Đông và 132 độ Đông và 107 độ Đông cho Băng tần Ku 11-12GHz và Băng tần Ku 4,5-4,8 GHz.

Các vệ tinh Quỹ đạo thấp trên độ cao từ trên 200 km đến 1.200 km, đây là vùng tạm coi là Phi chủ quyền nên các nước khi phóng Vệ tinh lên quỹ đạo chỉ cần thông báo các thông số cơ bản về góc nghiêng, độ cao, loại Quỹ đạo và Băng tần để tránh gây nhiễu và đảm bảo an toàn chung thông qua ITU. Trên thực tế nhiều nước phớt lờ việc thông báo mà vẫn tự cho mình quyền chủ động đối với Vệ tinh quỹ đạo thấp. Do vậy Vệ tinh Quỹ đạo thấp tùy thuộc mục đích sử dụng mà lựa chọn Quỹ đạo cho phù hợp. Trong trường hợp vùng phủ không cần quá rộng và yêu cầu độ trễ thấp thì lựa chọn quỹ đạo tầm thấp, nếu là cần vùng phủ rộng thì chọn quỹ đạo đạt tới độ cao trên 1.000 km.

Các vệ tinh Việt Nam hiện có

Việt Nam đang sở hữu 02 Quả vệ tinh Địa tĩnh là Vệ tinh viễn thông VINASAT 1 và VINASAT2. Vệ tinh VINASAT 1 với tổng mức đầu tư 300 triệu Đô la Mỹ trên Quỹ đạo Địa tĩnh được phóng lên vũ trụ ngày 18/4/2008. Sử dụng công nghệ của Hãng Lockheed Martin Hoa Kỳ. Thời gian sử dụng hiệu dụng 15 năm. Vệ tinh VINASAT2 được phóng lên Vũ trụ ngày 16/5/2012. Tổng kinh phí 280 triệu Đô la Mỹ và cũng sử dụng công nghệ của Hãng Lockheed Martin. Hai vệ tinh này Cơ quan chủ quản là Tập đoàn Bưu chính viễn thông (VNPT) chủ yếu sử dụng cho mục đích thông tin liên lạc.

VNREDSAT1 là vệ tinh Quang học quan sát Trái đất có khả năng chụp ảnh toàn bộ các khu vực trên Trái đất. Đây là hệ thống Vệ tinh quan sát Trái đất đầu tiên của Việt Nam được phóng lên quỹ đạo ngày 07/5/2013 trên độ cao 680 km, tổng giá trị 55,8 triệu EUR từ nguồn ODA của Chính phủ Pháp. Cơ quan quản lý vận hành Vệ tinh VNREDSAT1 là Viện Công nhệ Vũ trụ- thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Trong giai đoạn tới Viện sẽ có Kế hoạch đề xuất phóng Vệ tinh VNREDSAT2.

Thực hiện Chiến lược Vũ trụ Việt Nam đến năm 2030, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đang triển khai chế tạo 02 Quả vệ tinh Công nghệ Quang học và Rada thuộc loại Vệ tinh quan sát Trái Đất bằng nguồn kinh phí ODA của Chính phủ Nhật Bản với giá trị khoảng 680 triệu Đô la Mỹ. Vệ tinh đầu tiên dự kiến sẽ triển khai vào năm 2021 với độ phân giải hình ảnh cao hơn VNREDSAT1; Đặc biệt với vệ tinh Rada theo thiết kế có độ phân giải hình ảnh và chất lượng ảnh tốt hơn trong mọi điều kiện thời tiết

Khí Cầu tầng bình lưu

Trong phương hướng nhiệm vụ nhiệm kỳ 2020-2025, Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam bắt đầu triển khai phối hợp với các tổ chức Quốc tế nghiên cứu thí nghiệm Phương án chế tạo thí nghiệm Khí cầu trên tầng bình lưu. Nếu kết quả nghiên cứu khả thi Việt Nam sẽ có thể triển khai hàng loạt ứng dụng quan trọng phục vụ cho cả Dân sự cũng như An ninh Quốc phòng bằng việc đưa các thiết bị, phương tiện, khí tài theo mục đích sử dụng lắp đặt trên Khí cầu ở độ cao trên 20km so với mặt đất.

Phương tiện bay không người lái

Trong nước đã có một vài đơn vị thành công trong việc nghiên cứu, chế tạo các phương tiện bay không người lái. Viện Hàn lâm Khoa học Việt Nam và Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam, là đơn vị đã nghiên cứu chế tạo thành công đa dạng chủng loại Phương tiện bay UAV và bước đầu đưa vào ứng dụng thử nghiệm các Phương tiện bay không người lái cả tầm ngắn, tầm trung, tầm xa. Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện máy bay nghiên cứu Khoa học tầm xa HS- 6L với tầm bay 4.000 km, 35 giờ bay liên tục, sử dụng dẫn đường vệ tinh mang tới 100kg phương tiện kỹ thuật. UAV là nhóm phương tiện thích hợp sử dụng cho nghiên cứu Khoa học Biển, Đảo và có thể thực hiện các nhiệm vụ Trinh sát kỹ thuật trên trần bay 3.000 m – 5.000 m.

Các phương tiện bay nguyên lý Drone là các phương tiện bay tầm ngắn trong vòng vài chục km, dễ sử dụng dễ điều khiển không cần đường băng, có thể trang bị các loại camera trinh sát, thiết bị chuyển tiếp dữ liệu trong khoảng vài kg đến vài chục kg tùy theo yêu cầu sử dụng. Các thiết bị này đã được đàm phán, triển khai hợp tác chế tạo và tích hợp tại Việt Nam, sẵn sàng phục vụ cho các ứng dụng cả Dân sự và An ninh Quốc phòng. Nhóm phương tiện Drone rất thích hợp trang bị cho các lực lượng Cảnh sát Cơ động và Cảnh sát Chống ma túy trong tác chiến.

Ưu điểm của Phương tiện bay tầm thấp với công nghệ tiên tiến hiện nay, các Camera chuyên dụng có thể quan sát với độ phân giải rất cao đạt tới vài centimet, có thể phát hiện dễ dàng cả khi đối tượng sử dụng vật thể ngụy trang dưới mặt đất nếu trên phương tiện bay trang bị Camera “ảnh nhiệt”. Do vậy khẳng định phương tiện bay tầm thấp có thể đáp ứng tốt yêu cầu công tác của lực lượng Công An trong hoàn cảnh hiện nay để tăng hiệu quả và sức chiến đầu của Lực lượng.

Triển khai ứng dụng

Trong lĩnh vực này, Cơ quan đặc biệt của Bộ Quốc phòng đã đi trước từ năm 2015. Nên việc triển khai ứng dụng phương tiện bay không người lái tầm thấp Lực lượng Công An Việt Nam cần đổi mới tư duy trong việc triển khai Ứng dụng bằng nhiều phương án tiếp cận khác nhau. Có thể tự trang bị phương tiện và đào tạo đội ngũ vận hành. Song cũng có thể lựa chọn các hình thức hợp tác khác như Hợp đồng Hợp tác, Hợp đồng thuê thiết bị trung hạn để các Doanh nghiệp có thể tự đầu tư theo đó để cùng hợp tác trên cơ sở chia sẻ kinh phí khi sử dụng dịch vụ

Bộ Công an đã có Khu công nghiệp An ninh và Tổng Công ty Gtel, khi được giao nhiệm vụ những đơn vị này có thể đại diện cho Bộ để ký kết nhiều Hợp tác với các Viện nghiên cứu hoặc Hội Hàng Không Vụ trụ để Hợp tác nghiên cứu, sản xuất và triển khai Ứng dụng trong Lĩnh vực Hàng không Vũ trụ phục vụ An ninh Quốc gia.

Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam Nam nhiệm kỳ 2020-2025 sẽ đẩy mạnh Hợp tác Quốc tế về Hàng không Vũ trụ. Hội đã Quyết định thành lập Tập đoàn Hàng không Vũ trụ trên nguyên tắc 100% Phi lợi nhuận với tôn chỉ “Tổ Quốc- Nhân Dân- Hội Viên”. Chúng tôi trân trọng coi nhiệm vụ phục vụ sự nghiệp ANQG là nghiệm vụ trọng tâm và là vinh dự khi được Lãnh đạo Bộ Công An quan tâm, chỉ đạo.

Quản lý Không gian Vũ trụ và Bầu trời

Việt Nam đã công bố chiến lược Vũ trụ Quốc gia, Quốc Hội đã phê chuẩn Luật Hàng không, Chính Phủ đã ban hành Nghị định 36/2008/NĐ-CP. Tuy nhiên các cơ sở Pháp lý của Nước ta còn rất nhiều vấn đề cần phải bổ sung, hoàn thiện cũng như tiếp tục phải nghiên cứu đề xuất giải quyết hàng loạt vấn đề để có thể đẩy mạnh khai thác hiệu quả tài nguyên Bầu trời và Không gian Vũ trụ mà vẫn đảm bảo An ninh Quốc gia và trật tư an toàn xã hội.

Trên thực tế Chiến lược Vũ trụ Quốc gia còn rất chung chung, câu hỏi về “Đường biên giới trên Không gian của Nước ta dự định công bố là ở đâu ? ”. Điều này chưa bao giờ có Cơ quan nào đặt vấn đề nghiên cứu . Luật Hàng không cũng không chỉ ra cụ thể độ cao nào là biên giới bầu trời thuộc chủ quyền Quốc gia ? Trong khi đó Nghị định 36/2008/NĐ-CP của Chính Phủ về quản lý phương tiện bay hạng nhẹ vẫn còn một số điểm cực kỳ bất cập kiềm hãm sự phát triển chung trong khi đó lại bỏ ngỏ nhiều lỗ hổng có thể dễ bị lợi dụng xâm hại An ninh Quốc gia.

Tất cả các vấn đề này đều rất cần sự tham gia của các Cục chức năng thuộc Bộ Công An, các Đơn vị cần vào cuộc ngay từ đầu để tham gia nghiên cứu, chia sẻ thông tin và tích cực đối thoại với các nhà Khoa học. Có như vậy Lực lượng Công An Nhân Dân mới có thể chủ động tham mưu đắc lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ An ninh Quốc gia trên Không gian Vũ trụ và Quản lý bầu trời Tổ quốc.

(Thiếu tướng PGS. TS Phạm Ngọc Lãng, Chủ tịch Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *